عاقبت، حسن عاقبت و سوء عاقبت

مجموعه: معارف اسلامی
نام: عاقبت، حسن عاقبت و سوء عاقبت
سال طرح مباحث: 1378 – دهه صفر

150,000 تومان

دسترسی: موجود در انبار

کد 1206024-2 دسته ها ,

مشخصات

وزن 255 گرم
ابعاد 210 × 140 × 8 میلی‌متر
نوع جلد

قطع

شابک

978-600-6940-95-3

تعداد صفحات

184

چاپ اول

1403

نوبت چاپ

1

ناشر

توضیحات

آنچه باید قبل از خواندن این کتاب بدانیم:

«عاقبت» از موضوعاتی است که غفلت از آن باعث کجروی انسان در زندگی می‏شود و پایانی ناخواسته برایش رقم می‏خورد. عاقبت اندیشی در دو حیطه مطرح است: اوّل، دوراندیشی نسبت‏به مجموعۀ زندگی به‏طورکلّی و تفکّر در اینکه دفتر زندگی او در دنیا چگونه بسته می‏شود. دوّم، عاقبت اندیشی در مورد هر عملی است که انسان در زندگی خود انجام می‏دهد. عاقبت اندیشی در هر کدام از ابعاد وجودی انسان مطرح است، در بعد عقلانی، صحت و سقم اعتقادات است، در بعد قلبی، قوت و ضعف ایمان است، در بعد نفسانی، ملکات حسنه و سیئه است و در بعد اعمال جوارحی، اعمال واجب و معاصی است. یکی از راه‏های عاقبت به خیری، کسب تقوای الهی است. راه دیگر، بزرگ شمردن حق است که اثرش این است که نعمت‏های او را در معاصی بذل نکند. راه دیگر، مراقبت از عدم غرور در ربط با بردباری خداوند است و راه دیگر، اکرام کردن به محبّین اولیای خدا؟عهم؟ است.

 

سوالاتی که در این کتاب پاسخ داده می‌شود:

عاقبت اندیشی به طور کلی به چه معنا است؟

خوف ستایش شده به چه معنا است؟

سرآمد خوف ها چیست؟

خوف از جحود به چه معنا است؟

چگونه می‌توان به خاتمۀ کار اطمینان داشت؟

آیا هنگام مرگ همۀ حجاب ها کنار می‌رود؟

چرا انسان هنگام مرگ تیزبین می‌شود؟

چگونه یک خلاف به خلاف های دیگر تسری می‌یابد؟

چگونه باید در عاقبت کار عقل، قلب، نفس و اعمال اندیشه کرد؟

محور نوسانات ایمان چیست؟

خوف از مرگ ناشی از چیست؟

چگونه در بعد نفسانی باید عاقبت اندیشی کرد؟

برد ملکات نفسانی هنگام مرگ چگونه است؟

کدام ملکات هنگام مرگ همراه انسان است؟

چگونه در بعد اعمال باید عاقبت اندیشی کرد؟

عادت ها در هنگام مرگ چگونه جلوه‌گری می‌کنند؟

چگونه روح به طاعات یا گناهان انس پیدا می‌کند؟

چگونه ممکن است انسان های خوب عاقبت به خیر نشوند؟

تلقین به محتضر چه تأثیری دارد؟

چگونه اعمال در برزخ شکل می‌گیرند؟

اعمال انسان در برزخ چه می‌گویند؟

کدام اندیشه مصلح انسان است؟

چرا نباید عاقبت اندیشی را به تأخیر انداخت؟

راههای عاقبت به خیری کدام است؟

نقش تخریبی غفلت از مرگ چیست؟

 

 

 

کلیدواژه‌ها:

عاقبت اندیشی / عاقبت به خیری / خوف / جحود / مرگ / شک / رشتۀ ایمان / اعمال / خاتمۀ کار / سعادت /  شقاوت / اندیشه / عمر / تمثل / حجاب / شبهه / اعتقادات / عقل / اندیشه / قلب / ایمان / حب / بغض / برزخ / نفسانی / ملکات / اعمال / طاعات / گناه / تلقین /  محتضر / قبر / مؤمن / مصلح / تقوا / حق / اکرام /  اولیا / تحصیل / مبدا /  غایت / توحید /  فطرت /

 

 

یک جمله از کتاب:

پیش‏بینی مربوط‏به کسی است که آینده را‏می‏بیند، پیش‏بینی مربوط‏به شیخ فضل الله نوری بود، پیش‏بینی مربوط‏به امام‏خمینی؟رضوت؟ بود که یک شخص کمونیست اعتراف می‏کند او مافوق زمان بود[1]، در مکان نمی‏گنجید. اگر پیش‏بینی را که او کرد، جدّی‏تر گرفته بودیم، ما به این روزگار نمی‏افتادیم. کمونیست است و خدا را هم قبول ندارد، امّا شعورش بیشتر از بعضی از مسلمان‏های ماست که سُست عنصر اسلامی هستند. این همه راجع‏به آینده سفارش کرد، ولی یا نشنیده گرفتیم یا زیر سؤال بردیم یا عملاً پایمالش کردیم.

[1]. منظور استاد سخنان میخائیل گورباچف، آخرین رهبر اتحاد جماهیر شوروی است که گفته بود: معتقدم آیت‏الله خمینی؟رضوت؟ فراتر از زمان می‏اندیشد و در بُعد مکان نمی‏گنجد.

فهرست کتاب

مقدّمه12
جلسۀ اوّل: 17
عاقبت اندیشی17
عاقبت اندیشی در آیات18
عاقبت اندیشی در روایات18
دعای عاقبت به خیری19
عاقبت اندیشی به‏طور كلّی20
خوف ستایش شده21
سرآمد خوف‏ها22
خوف از جحود، انكار حق هنگام مرگ22
خوف از حالت شكّ هنگام مرگ23
خوف از گسستن رشتۀ ایمان23
خوف از اعمال23
اطمینان به خاتمۀ كار25
دل آرام امام‏حسین؟س؟ در طوفان حوادث25
دوستی كه جواب دوست را نمی‏دهد26
جلسۀ دوّم: 29
مروری بر مباحث گذشته29
سعادت و شقاوت29
مقدّمات عاقبت اندیشی30
عمر چیست؟31
انسان شمارش روزهایی است كه می‏گذرد31
ای انسان! تو روزگار هستی31
عمر بی بازگشت است32
بی‏اطّلاعی از انتهای كار33
اندیشۀ قبل از پایان عمر33
پیش‏بینی پایان كار مالك اشتر36
نالۀ حضرت زینب؟عها؟ در اربعین37
پیش‏بینی شهادت امام‏حسین؟س؟37
جلسۀ سوّم: 39
مروری بر مباحث گذشته39
تمثّل اعتقادات و ایمان39
كنار رفتن حجاب‏ها هنگام مرگ40
انسان هنگام مرگ تیزبین می‏شود41
ایجاد شبهه در مسائل اعتقادی42
تسرّی یك خلاف به خلاف‏های دیگر43
اندیشه در عاقبت كار عقل45
اندیشه در عاقبت كار قلب46
دشمنی با خدا هنگام مرگ47
علت شوق اصحاب امام‏حسین؟س؟ به شهادت47
امانت بی‏غسل و كفن در كربلا49
جلسۀ چهارم: 51
مروری بر مباحث گذشته51
عاقبت اندیشی در اصول اعتقادی52
اندیشۀ بر خلاف قرآن را متّهم سازید52
حقّ بر نَفس ثقیل است54
عاقبت اندیشی در بُعد ایمانی55
نوسان ایمان بر محور حبّ است56
بغض به غیر محبوب در هنگام مرگ57
سفارش جابر در اربعین58
دیدن امام‏علی؟س؟ در سه موطن59
نكتۀ عارفانۀ نامۀ امام‏علی؟س؟ به مالك اشتر60
حضور پیامبر‏اكرم؟صل؟ بر بالین حضرت علی اكبر؟ع؟62
جلسۀ پنجم: 65
مروری بر مباحث گذشته65
خوف از مرگ65
عاقبت اندیشی در بعد نفسانی66
برزخ طولانی66
بُرد ملكات نفسانی هنگام مرگ67
ملكاتی كه هنگام مرگ همراه انسان است68
عاقبت اندیشی در بُعد اعمال69
جلوه‏گری عادت‏ها هنگام مرگ70
چند خاطره70
انس روح به طاعات و گناهان71
عاقبت به خیر نشدن انسان‏های خوب73
سعادت یا شقاوت در آخرین لحظات73
پایكوبی اهل شام74
جلسۀ ششم: 77
مروری بر مباحث گذشته77
توصیه به عمل آخر قبل از فوت78
تأثیر تلقین به محتضر78
شكل‏گیری اعمال در برزخ79
اعمال انسان در برزخ چه می‏گویند؟80
حضور شش صورت در قبر مؤمن81
اندیشه‏ای كه مصلح انسان است83
عدم تأخیر در عاقبت اندیشی83
توصیه‏های امام‏علی؟س؟ به امام‏حسن؟س؟84
راه‏های عاقبت به خیری85
بزرگ شمردن حق87
عدم غرور نسبت به بردباری حق87
اكرام كردن محبّین اولیا؟عهم؟88
عاقبت به خیری در لحظۀ آخر89
جلسۀ هفتم: 93
مروری بر مباحث گذشته93
راه‏های تحصیل حُسن عاقبت94
یاد مرگ94
نقش تخریبی غفلت از مرگ94
راه‏های عملی تحصیل حُسن عاقبت97
علم، حال و عمل98
علم هم مبدأ است و هم غایت98
توحید، امری فطری است99
راه عملی تقوا102
فرصتی كه از دست رفت102
سر پدر در دستان كوچك دختر103
جلسۀ هشتم: 105
مروری بر مباحث گذشته105
عاقبت اندیشی نسبت‏به هر عمل106
جنبه‏های دنیایی و اُخروی اعمال106
تدبّر در هر عمل110
راه‏های عاقبت اندیشی در اعمال111
استفاده از تجربۀ شخصی و تجربۀ دیگران111
بررسی بعد اُخروی اعمال113
نخست مشروعیّت كار، بعد استفاده از تجربه115
خداوند تبلیغات دشمن را به هم می‏زند116
مدینه دیگر جای ماندن نیست117
جلسۀ نهم: 121
مروری بر مباحث گذشته121
عاقبت اندیشی از عاقبت دیگران122
سرانجام مكذّبین124
سرانجام كارهای منهای معنویّت124
تقوا، راه بهره گیری از عاقبت دیگران125
بینایی چشم دل متّقین127
دیدن عاقبت كارها127
بالاتر از عاقبت اندیشی128
روشنفكر دینی و روشنفكر غربی129
پیش‏بینی واقعی130
خباثت بعضی از اصحاب پیامبر؟صل؟131
یك خاطره131
آخرین سفارشات امام‏حسن؟س؟133
جلسۀ دهم: 135
مروری بر مباحث گذشته135
طرف مشورت باید تقوا داشته باشد136
آینده‏نگری بر محور تقوا است137
حزن پیامبر؟صل؟ از آیندۀ امّت139
یك خاطره139
خاطرۀ دیگر140
خدا كافی است141
خدا دنیای تو را كفایت می‏كند141
خدا آشكارت را اصلاح می‏كند141
خدا رابطۀ تو با دیگران را اصلاح می‏كند142
بهترین راه عاقبت اندیشی143
پاره‏های تن پیامبر‏اكرم؟صل؟143
زهری كه به امام‏هشتم؟س؟ مهلت نداد144
فریادی كه بی جواب ماند145
حضرت‏استاد؟ره؟ | 148
دربارۀ مؤسّسه مصابیح‏الهدی | 155
آیات | 157
روایات | 161
اشعار | 177
نمایه | 178
كتابنامه | 183

مقدمه کتاب

مقدّمه
حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی؟ره؟ موضوع عاقبت را در ده جلسه مورد بحث قرار دادند. از نظر ایشان «عاقبت»، از موضوعاتی است كه غفلت از آن باعث كجروی انسان در زندگی می‏شود و پایانی ناخواسته برایش رقم می‏خورد. حضرت استاد؟ره؟ نخست با برشمردن آیات و روایات بسیار به اهمیت موضوع پرداخته و می‏فرمایند كه عاقبت اندیشی در دو حیطه مطرح است: اوّل، دوراندیشی نسبت‏به مجموعۀ زندگی به‏طوركلّی و تفكّر در اینكه دفتر زندگی او در دنیا چگونه بسته می‏شود. آیا ختم به خیر می‏شود یا ختم به شرّ؟ دوّم، عاقبت اندیشی در مورد هر عملی است كه انسان در زندگی خود انجام می‏دهد.
در مورد حیطۀ اوّل از عاقبت اندیشی و اندیشه در عاقبت كار من حیث المجموع، ایشان به این نكته اشاره می‏كنند كه انسان معتقد به سعادت و شقاوت، مبدأ و معاد، و معتقد به ماورای دنیا و با علم به اینكه مرگ در انتظار همه می‏باشد، باید نسبت‏به پایان عمر خود در دنیا نگران باشد. این خوف از سوءخاتمه، سرآمد خوف‏های ممدوحی است كه علمای اخلاق شمارش می‏كنند.
ایشان در توضیح خوف از سوء عاقبت، اضافه می‏كند كه انسان باید در عاقبت كار خود در جمیع ابعاد وجودیش، اعم از بُعد عقلانی كه اعتقاداتش ناشی از آن است، بُعد نفسانی كه ملكات نفسانی را شامل می‏شود، بُعد اعضا و جوارح كه اعمال او ناشی از آن‏هاست و بُعد عقلانی كه شامل تعلّقات اوست، بیندیشد.
در ادامه، هر كدام از این ابعاد وجودی در ارتباط با عاقبت اندیشی مورد دقت نظر قرار گرفته است. اما كار بُعد عقلانی، عبارت است از امور اعتقادی انسان؛ در حقیقت، او اعتقادات خود را از راه عقل تحصیل می‏كند و بازدۀ كار عقل روی قلب اثر می‏گذارد كه از آن تعبیر به ایمان می‏شود. صحّت و سقم اعتقادات انسان، هنگام مرگ مشخص می‏شود و چه بسا علی‏رغم اینكه در تمام عمر شاخه‏ای از امور اعتقادی را در خودش صحیح می‏پنداشت، ولی هنگام مرگ آن را اشتباه می‏یابد و راه برای اصلاح آن را بسته می‏بیند. دوّم، اندیشه در عاقبت كار قلب است. ضعف ایمانِ انسان هنگام مرگ خود را نشان می‏دهد. در این هنگام است كه ممكن است مشاهده كند كه قلب او در كنار محبّت به خدا در گرو محبّت جلوه‏ای از جلوات دنیا هم بوده است؛ لذا با فشاری كه هنگام مرگ بر او وارد می‏شود، متوجّه می‏شود كه دوستی او نسبت‏به خدا سطحی بوده است. سوّم، عاقبت اندیشی در بُعد نفسانی و ملكات حسنه و سیّئه است. هنگام مرگ با برداشته شدن حجب، صور برزخیّۀ ملكات جلوه می‏كند؛ لذا اگر دارای ملكات سیّئه باشد، از دیدن آن‏ها مبتلا به هراس و وحشت می‏شود و اگر دارای ملكات حسنه باشد، كارسازی آن حتی از اعمال حسنه هم برای او بیشتر خواهد بود. بالاخره، عاقبت اندیشی در بُعد اعمال جوارحی است. عمل روی قوای درونی اثر می‏گذارد و هنگام مرگ جلوه‏گر می‏شود.
حضرت استاد؟ره؟ در بخش دیگری از بحث، به موضوع راه‏های عاقبت به خیری می‏پردازند. یكی از راه‏های عاقبت به خیری، كسب تقوای الهی است. راه دیگر، بزرگ شمردن حق است كه اثرش این است كه نعمت‏های او را در معاصی بذل نكند. راه دیگر، مراقبت از این است كه هیچ‏گاه به بردباری خداوند نسبت‏به خودش مغرور نشود. راه دیگر، اكرام كردن به محبّین اولیای خدا؟عهم؟ است.
در ارتباط با همین موضوع، ایشان به راه‏های تحصیل حُسن عاقبت اشاره می‏كنند. سرآمد راه‏های علمی برای دست‏یابی به حُسن عاقبت، یاد مرگ است. این یادآوری، نقشی بزرگ در سازندگی انسان دارد؛ همان‏طور كه غفلت از مرگ برای عاقبت زندگی انسان در دنیا نقش تخریبی دارد. از نظر عملی هم به این نكته توجّه كند كه توحید در هر انسانی یك امر فطری است و هر كس در نهاد خود آن را دارا می‏باشد و از دل توحید، نبوت، معاد و امامت و عدل سردر می‏آورد. این اعتقاد برای انسان یك حال ابتدایی می‏آورد و آن حال، او را به وادی عمل می‏كشاند. اگر انسان در یك صراط مستقیم اعتقادی قرار بگیرد، در اثر عمل، دلش صفا پیدا كرده و صورت شفّاف حق در او منعكس می‏شود و همین اعمال، موجب می‏شود كه انسان دارای ملكات حسنه شود و هنگام عبور از این دنیا عمل صالح و ملكات حسنه را همراه داشته باشد.
امّا در مورد حیطۀ دوّم، عاقبت اندیشی كه توجّه به عاقبت هر كدام از اعمال است معظّم له اعمال انسان را تقسیم می‏كند به اعمالی كه جنبۀ دنیوی و جنبۀ اُخروی دارد. انسان باید قبل از انجام هر عملی در بُعد دنیایی، عاقبت آن را در نظر بگیرد. اگر آن عمل، عاقبت و محصول صحیح دارد، نسبت‏به انجام آن اقدام كند و اگر آن را مفید ندانست یا نسبت‏به نفع آن تردید داشت، از انجام آن خودداری كند. برای آگاهی نسبت‏به سرانجام نیك یا بد هر كاری، ایشان به بهره بردن از تجربۀ شخصی و تجربۀ دیگران اشاره می‏كند، ولی آن‏ها را ایمنی‏بخش از لغزش نمی‏داند؛ چون نه خود و نه دیگران اشراف كامل به اعمال و سرانجام آن در موقعیت‏های مختلف ندارند. اینجاست كه برای مصونیّت از عاقبت سوءِ هر عمل، توصیه می‏شود كه عاقبت آن كار را در بعد اُخروی در نظر بگیرد. به عبارت دیگر؛ نسبت‏به مشروع بودن كار اطمینان حاصل كند. سپس اقدام به انجام آن نماید و از تجربه شخصی خود و دیگران استفاده كند.
در نهایت، ایشان به یك نحو عاقبت اندیشی كه اعم است از دو حیطۀ عاقبت اندیشی كه قبلاً گفته شد؛ یعنی عاقبت اندیشی نسبت‏به زندگی من حیث المجموع و عاقبت اندیشی نسبت‏به عاقبت هر كار، اشاره می‏كنند. این عاقبت اندیشی بنا به فرمودۀ قرآن، عاقبت اندیشی از عاقبت دیگران است. اكثر آیات قرآن، این عاقبت اندیشی را مطرح می‏فرمایند با این تعبیر كه امت‏های گذشته هر كدام روش‏هایی داشتند، انسان باید روش رفتاری گذشتگان را جست و جو كند و بنگرد كه مثلاً قومی كه معنویّت را تكذیب كردند به چه عاقبتی گرفتار شدند، از آن‏ها عبرت بگیرد. امّا تنها كسانی می‏توانند از عاقبت گذشتگان بهره بگیرند كه اهل تقوا باشند و فرو رفتگان در مادّیّت و هواهای نفسانی فاقد چنین عاقبت اندیشی می‏باشند.
سرفصل‏هایی كه به آن اشاره شد، در این مجلّد مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. حضرت استاد؟ره؟ همۀ موضوعات فوق را مستدل و با ارائۀ شواهدی از آیات و روایات تقدیم علاقه‏مندان به معارف دین نموده است.

نظرات کاربران

اشتراک
ایمیل برای
guest
بازخوردهای درون متنی
مشاهده همه دیدگاه‌ها
سبد خرید
0
نظری دارید؟ لطفاً آن را ثبت کنید.x